Bloggers Ενωμένοι, Ποτέ Νικημένοι

Δευτέρα, 23 Ιουνίου 2008

Είναι η Αδικία ωφελιμότερη από την Δικαιοσύνη;

...συνέχεια περί Δικαίου, Πολιτεία Πλάτωνος

Σωκράτης:

Σ' αυτό όμως εγώ δεν συμφωνώ στο παραμικρό με τον Θρασύμαχο, ότι τάχα δίκαιο είναι το συμφέρον του ισχυρότερου. Αλλά αυτό όμως θα το εξετάσουμε και αργότερα. Γιατί μου φαίνεται πολύ σπουδαιότερο αυτό που τώρα λέει ο Θρασύμαχος, ισχυριζόμενος πως είναι καλύτερη η ζωή του άδικου, παρά του δίκαιου. Εσύ λοιπόν, Γλαύκωνα, ποον από τους δυο προτιμάς και ποια άποψη σου φαίνεται να λέει το αληθινότερο;

Γλαύκωνας:
Εγώ βέβαια, νομίζω, είπε, πως είναι ωφελιμότερη η ζωή του δίκαιου.

Μα άκουσες, είπα εγώ, πόσα πλεονεκτήματα του άδικου ανέφερε προηγούμενα ο Θρασύμαχος;

Τα άκουσα, αλλά δεν πείθομαι, είπε.

Θέλεις λοιπόν να τον πείσουμε, αν μπορέσουμε να βρούμε κάτι, πως δεν λέει την αλήθεια;

Πως δεν θέλω, είπε αυτός.

Αν λοιπόν, είπα εγώ, του αντιτάσσαμε στο επιχείρημά του ένα δικό μας, και του αναφέραμε λοιπόν πόσα πλεονεκτήματα έχει κανείς με το να είναι δίκαιος, και απαντήσει αυτός και μετά πάλι εμείς, θα έπρεπε να απαριθμήσουμε και να μετρήσουμε τα αγαθά που θα λέγαμε ο ένας στον άλλον, και θα είχαμε ανάγκη πια κάποιους δικαστές για ν' αποφασίσουν. Αν όμως εξετάσουμε συμφωνώντας ο ένας με τον άλλον, όπως προηγουμένως, τότε θα είμαστε οι ίδιοι δικαστές μαζί και ρήτορες.

Βεβαιότατα, είπε.

Ποιος από τους δύο τρόπους, είπα εγώ, σ' αρέσει;

Με αυτό τον τρόπο, είπε.

Έλα λοιπόν, είπα εγώ, Θρασύμαχε, απάντησέ μας από την αρχή. Ισχυρίζεσαι πως η τέλεια αδικία είναι ωφελιμότερη από την τέλεια δικαιοσύνη;

Θρασύμαχος:
Βεβαιότητα και το ισχυρίζομαι για τους λόγους που έχω πει.

Έλα λοιπόν, σε σχέση με αυτά τα δύο, τι λες; Το ένα από αυτά το αποκαλείς αρετή ενώ το άλλο κακία;

Γιατί όχι;

Δηλαδή τη δικαιοσύνη την ονομάζεις αρετή και την αδικία, κακία;

Έτσι φαίνεται, καλέ μου, όταν λέω κιόλας πως η αδικία ωφελεί, ενώ η δικαιοσύνη όχι.

Μα τότε τι;

Το αντίθετο, είπε αυτός.

Δηλαδή, τη δικαιοσύνη την ονομάζεις κακία;

Όχι, αλλά πολύ μεγάλη ανοησία.

Άρα την αδικία την ονομάζεις κακοήθεια;

Όχι, αλλά εξυπνάδα, είπε.

Δηλαδή και οι άδικοι, Θρασύμαχε, σου φαίνεται πως είναι και φρόνιμοι και καλοί;

Όσοι από αυτούς τους ανθρώπους μπορούν ν' αδικούν τέλεια και να υποδουλώνουν πόλεις και έθνη, είπε. Εσύ, όμως ίσως νομίζεις πως εννοώ αυτούς που αφαιρούν πορτοφόλια. Ωφελούν, βέβαια, είπε αυτός, και κάτι τέτοια, εάν όμως μείνουν απαρατήρητα. Αλλά δεν αξίζουν τον κόπο, παρά αυτά που τώρα δα έλεγα.

Ως προς αυτό δεν αγνοώ τι θέλεις να πεις, αλλά απόρησα με τούτο, αν κατατάσσεις την αδικία στην κατηγορία της αρετής και της σοφίας, τη δικαιοσύνη όμως στα αντίθετα.

Και βέβαια, έτσι κατατάσσω.

Αυτό, είπα εγώ, είναι πιο στέρεο και κανένας, φίλε μου, δεν μπορεί εύκολα να πει κάτι. Γιατί αν παραδεχόσουν ότι η αδικία ωφελεί, αλλά μαζί με αυτό και ότι η κακία είναι αισχρή, όπως μερικοί άλλοι, θα μπορούσαμε να πούμε κάτι, σύμφωνα με αυτά που πιστεύουμε. Τώρα όμως είναι φανερό πως θα ισχυριστείς ότι αυτή, η αδικία, είναι και καλή και ισχυρή, και θα της προσδώσεις όλους εκείνους τους χαρακτηρισμούς που εμείς αποδίδουμε στη δικαιοσύνη, αφού τόλμησες να την κατατάξεις στην αρετή και στη σοφία.

Πολύ σωστά, είπε.

Αλλά όμως, είπα εγώ, πρέπει να διηγηθώ λεπτομερώς χωρίς δισταγμό το εξεταζόμενο ζήτημα, μέχρις ότου αντιληφθώ ότι λες εκείνα ακριβώς που σκέφτεσαι. Γιατί μου φαίνεται πως εσύ τώρα, Θρασύμαχε, δεν αστειεύεσαι διόλου, αλλά λες αυτά που πιστεύεις για την αλήθεια.

Μα τι σε νοιάζει εσένα, αν εγώ νομίζω κάτι ή όχι, και δεν ελέγχεις τα λεγόμενά μου δηλαδή;

Δεν με νοιάζει, καθόλου, είπα εγώ. Αλλά προσπάθησε να μου απαντήσεις γι' αυτά, σε κάτι ακόμα. Σου φαίνεται πως ο δίκαιος θέλει να έχει περισσότερα από κάποιον άλλο δίκαιο;

Με κανένα τρόπο, είπε. Γιατί δεν θα ήταν γελοίος και ανόητος, όπως ακριβώς τώρα.

Μα τότε; Μήπως θέλει να είναι ανώτερος από κάποια δίκαιη πράξη;

Ούτε από δίκαιη πράξη, είπε.

Θα θεωρούσε όμως άξιο να υπερτερεί του άδικου ή δεν θα το θεωρούσε;

Θα το θεωρούσε δίκαιο και θα είχε την αξίωση, αλλά δεν θα μπορούσε, είπε αυτός.

Όμως δεν σε ρώτησα, αυτό, είπα εγώ, αλλά αν ο δίκαιος δεν έχει την αξίωση ούτε θέλει να υπερτερεί από έναν άλλο δίκαιο, ενώ σε σχέση με έναν άδικο θέλει.

Έτσι συμβαίνει βέβαια, είπε.

Και ο άδικος; Δεν έχει την αξίωση να πλεονεκτεί από τον δίκαιο και από τη δίκαιη πράξη;

Πως όχι, αφού αυτός έχει την αξίωση να υπερέχει έναντι όλων; είπε.

Οπότε, ο άδικος θα υπερέχει και από έναν άλλο άδικο άνθρωπο και από την άδικη πράξη και θα συναγωνιστεί για να τους ξεπεράσει όλους κατά πολύ;

Ναι.

Ας πούμε, λοιπόν, το εξής, είπα. Ο δίκαιος δεν θέλει να υπερέχει από τον όμοιό του αλλά από τον ανόμοιό του, ενώ ο άδικος και από τον όμοιό του και από τον ανόμοιό του;

Το έχεις διατυπώσει τέλεια, είπε.

Ο άδικος είναι και φρόνιμος και καλός, ενώ ο δίκαιος ούτε το ένα ούτε το άλλο;

Και τούτο καλά το είπες, απάντησε.

Λοιπόν, είπα εγώ, ο άδικος μοιάζει στο φρόνιμο και στον καλό ενώ ο δίκαιος δεν μοιάζει;

Γιατί, δεν μπορεί, είπε αυτός που είναι τέτοιος να έχει μοιάσει σε αυτούς, ενώ ο άλλος να μην έχει μοιάσει;

Ωραία. Άρα ο καθένας τους είναι τέτοιος που να μοιάζει στους ομοίους του;

Γιατί δεν μπορεί; είπε.

Ας είναι, Θρασύμαχε. Αποκαλείς κάποιον μουσικό, ενώ έναν άλλον άμουσο;

Ναι.

Ποιον από τους δυο αποκαλείς γνωστικό και ποιον ανόητο;

Τον μουσικό, βέβαια, γνωστικό, ενώ τον άμουσο, ανόητο.

Δηλαδή, σε σχέση με όσα είναι γνωστικός τον λες και καλό, και σε όσα ανόητος τον λες κακό;

Ναι.

Έτσι δεν θα πεις και για τον γιατρό;

Έτσι.

Σου φαίνεται λοιπόν, καλέ μου, πως ένας μουσικός όταν κουρντίζει τη λύρα του, θέλει να υπερέχει ή έχει την αξίωση να είναι ανώτερος από έναν άλλο μουσικό στο τέντωμα και το άπλωμα των χορδών;

Όχι βέβαια.

Από ποιον τότε, από έναν άμουσο;

Κατ' ανάγκη, είπε.

Και ο γιατρός; Θα ήθελε να υπερέχει από έναν άλλο γιατρό ή από την ιατρική επιστήμη στο τι θα φάει ή τι θα πιεί ο άρρωστος;

Όχι βέβαια.

Ούτε από άλλον που δεν είναι γιατρός;

Ναι.

Κοίταξε όμως σχετικά με κάθε επιστήμη και ανεπιστημοσύνη, αν σου φαίνεται κάποιος επιστήμονας ότι θέλει να έχει, να κάνει ή να λέει περισσότερο από έναν άλλον επιστήμονα, και όχι ακριβώς τα ίδια με τον ομότεχνό του για την ίδια υπόθεση.

Ίσως όμως, είπε, αναγκαστικά αυτό να είναι έτσι.

Και ο μη επιστήμονας; Δεν θα θελήσει να υπερέχει στον ίδιο βαθμό και από έναν επιστήμονα και από έναν μη επιστήμονα;

Ίσως.

Ο επιστήμονας είναι σοφός;

Είναι.

Και ο σοφός είναι καλός;

Είναι.

Άρα, ο σοφός και ο καλός δεν θα θελήσει να υπερέχει από τον όμοιό του, αλλά από τον ανόμοιο και αντίθετό του.

Καθώς φαίνεται, είπε.

Ενώ ο κακός και αμαθής, και από τον όμοιό του και από τον αντίθετό του.

Έτσι φαίνεται.

Όμως ο άδικός μας, Θρασύμαχε, δεν θέλει να υπερέχει και από τον όμοιό του και από τον ανόμοιό του; Ή δεν εννοούσες αυτό;

Αυτό βέβαια.

Όμως ο δίκαιος όχι από τον όμοιό του, αλλά μόνο από τον ανόμοιό του.

Ναι.

Μοιάζει επομένως, είπα, ο δίκαιος με τον σοφό και καλό, ενώ ο άδικος με τον κακό και αμαθή.

Πιθανόν.

Παραδεχτήκαμε, όμως, πως, με αυτόν που μοιάζει ο καθένας, τέτοιος είναι.

Το παραδεχτήκαμε, βέβαια.

Φανερώθηκε, λοιπόν, πως ο δίκαιος είναι καλός και σοφός, ενώ ο άδικος αμαθής και κακός.

Ο Θρασύμαχος τα παραδέχτηκε βέβαια όλα αυτά, όχι τόσο εύκολα όσο τα λέω τώρα, αλλά με το ζόρι και με δυσκολία, και με αρκετό ιδρώτα, καθώς μάλιστα ήταν και καλοκαίρι. Τότε είδα κι εγώ τον Θρασύμαχο να κοκκινίζει, που ποτέ δεν είχα δει πριν. Αφού λοιπόν συμφωνήσαμε πως η δικαιοσύνη είναι αρετή και σοφία, ενώ η αδικία κακία και αμάθεια, είπα εγώ: Συμφωνήσαμε, έστω, πως αυτό έτσι είναι, είπαμε όμως πως η αδικία είναι ισχυρή, ή δεν το θυμάσαι Θρασύμαχε;

Το θυμάμαι, αλλά και όσα λες τώρα δεν μου αρέσουν βέβαια, είπε, και θα ήθελα να μιλήσω γι' αυτά. Αν λοιπόν μιλήσω, ξέρω καλά ότι θα έλεγες πως βγάζω λόγο. Ή, λοιπόν, άσε με να πω όσα θέλω, ή, αν θέλεις να ρωτάς, ρώτησε, κι εγώ θα σου απαντώ όπως ακριβώς στις γριές που λένε παραμύθια, θα λέω "καλά" γνέφοντας καταφατικά ή αρνητικά.

Μην λες τίποτα άλλο, παρά μόνο την προσωπική σου γνώμη, είπα εγώ.

Αν το επιθυμείς, θα το κάνω, είπε, αφού δεν μου επιτρέπεις να μιλήσω. Τι άλλο θέλεις λοιπόν;

Τίποτα, μα τον Δία, είπα εγώ, αλλά αν θα το κάνεις αυτό, κάνε το. Εγώ όμως θα σε ρωτήσω.

Ρώτησέ με.

Σε ρωτώ λοιπόν αυτό, όπως και προηγουμένως, για να μπορέσουμε στη συνέχεια να ολοκληρώσουμε τη συζήτηση, σχετικά με το τι συμβαίνει να είναι η δικαιοσύνη ως προς την αδικία. Γιατί ειπώθηκε κάπου, ότι η αδικία είναι και δυνατότερη και ισχυρότερη από τη δικαιοσύνη. Τώρα όμως, είπα, αν η δικαιοσύνη είναι σοφία και αρετή, εύκολα νομίζω πως θ' αποδειχτεί και ισχυρότερη από την αδικία, αφού η αδικία είναι αμάθεια - δεν μπορεί πια κανείς να το αγνοήσει αυτό. Όμως, Θρασύμαχε, δεν θέλω βέβαια να το εξετάσω τόσο απλά το θέμα, αλλά ας σκεφτούμε και το εξής. Δεν ισχυρίζεσαι ότι μπορεί να υπάρχει άδικη πόλη που επιχειρεί να υποδουλώσει άδικα άλλες πόλεις, και τις έχει υποδουλώσει, έχοντας πολλές υπό το ζυγό της;

Πως όχι; είπε. Και αυτό βέβαια θα το κάνει η ικανότερη και τελειότερη στην αδικία πόλη.

Συνειδητοποιώ, είπα, γιατί δική σου ήταν αυτή η κουβέντα. Αλλά σχετικά μ' αυτό διερευνώ τούτο. Τι από τα δύο συμβαίνει, μια πόλη, που υπέταξε μια άλλη, γίνεται να διατηρήσει τη δύναμή της αυτή χωρίς δικαιοσύνη, ή αναγκαστικά θα τη διατηρήσει με τη δικαιοσύνη;

Αν η δικαιοσύνη, είπε, είναι σοφία, όπως έλεγες προηγουμένως, με τη δικαιοσύνη. Αν είναι όπως την έλεγα εγώ, με την αδικία.

Εκτιμώ πολύ, Θρασύμαχε, είπα εγώ, το γεγονός πως δεν γνέφεις μόνο καταφατικά ή αρνητικά, αλλά και πως απαντάς πολύ ωραία.

Σου κάνω το χατίρι, λοιπόν, είπε.

Και καλά κάνεις. Κάνε μου όμως κι αυτή τη χάρη και πες. Νομίζεις πως μια πόλη ή ένας στρατός ή μια ομάδα ληστών ή κλεφτών ή κάποια άλλη κοινότητα, σε όσες αδικίες επιχειρούν από κοινού, θα μπορούσαν να πετύχουν τίποτα αν αδικούνται μεταξύ τους;

Όχι βέβαια, είπε αυτός.

Αν δεν αδικούνται, δεν θα κατορθώσουν περισσότερα;

Πάρα πολύ.

Γιατί η αδικία Θρασύμαχε, δημιουργεί ταραχές και μίση και εχθροπραξίες του ενός προς τον άλλο, ενώ η δικαιοσύνη φέρνει ομόνοια και φιλία. Έτσι δεν είναι;

Ας είναι, είπε αυτός, για να μην αντιδικώ μαζί σου.

Καλά κάνεις φυσικά, αγαπητέ μου. Πες μου όμως κι αυτό. Αν αυτό είναι το έργο της αδικίας, το να σπέρνει δηλαδή μίσος όπου κι αν βρίσκεται, και τους ελεύθερους και τους δούλους, αν τύχει σ' αυτούς, δεν θα τους κάνει να μισούνται μεταξύ τους, να έχουν εξεγέρσεις και να γίνονται μεταξύ τους ανήμποροι για μια κοινή ενέργεια;

Βέβαια.

Τότε; Αν τύχει μεταξύ δύο ανθρώπων, δεν θα γίνουν εχθροί και μεταξύ τους και με τους δίκαιους;

Θα γίνουν, είπε.

Αν τώρα, αγαπητέ, η αδικία συμβεί μονάχα σε ένα άτομο, θα χάσει τη δύναμή της ή θα την διατηρήσει εξίσου;

Ας την κρατήσει αμείωτη, είπε.

Φαίνεται λοιπόν πως τέτοια είναι η δύναμή της, που όπου κι αν παρουσιαστεί, είτε σε κάποια πόλη είτε σε έθνος ή στρατό είτε οπουδήποτε αλλού, αρχικά το καθιστά αδύνατο να δράσει αυτό το ίδιο, γιατί θα έχει εξεγέρσεις και εσωτερικές διαφωνίες, και ακόμα το κάνει εχθρό του εαυτού του και κάθε αντίθετου και του δίκαιου. Ή όχι;

Βέβαια.

Και σε ένα άτομο, νομίζω, όταν συμβεί, θα κάνει όλα αυτά, που από τη φύση της μπορεί να κάνει. Αρχικά θα τον καταστήσει ανήμπορο να πράξει κάτι, γιατί θα βρίσκεται σε αναβρασμό και ασυμφωνία με τον εαυτό του, και μετά θα τον κάνει εχθρό και του εαυτού του και των δίκαιων. Έτσι δεν είναι;

Ναι.

Λοιπόν, και οι θεοί δεν είναι δίκαιοι, φίλε μου;

Ας το δεχτούμε, είπε.

Οπότε ο άδικος θα είναι εχθρός των θεών, Θρασύμαχε, ενώ ο δίκαιος φίλος.

Ευχαριστήσου τη συζήτηση με θάρρος, είπε. Γιατί εγώ βέβαια, για να μην δυσαρεστήσω αυτούς εδώ, δεν θα σου εναντιωθώ.

Εμπρός λοιπόν, είπα εγώ, συμπλήρωσέ μου και το υπόλοιπο μέρος της διασκέδασης, απαντώντας όπως ακριβώς και τώρα. Επειδή οι δίκαιοι φαίνονται σοφότεροι και ανώτεροι και δυνατότεροι να πράξουν κάτι, ενώ οι άδικοι δεν έχουν τη δύναμη να κάνουν μεταξύ τους τίποτα. Αλλά όμως δεν λέμε ολόκληρη την αλήθεια γι' αυτούς που ισχυριστήκαμε πως με συνεργασία μεταξύ τους πέτυχαν κάτι σπουδαίο, παρ' ότι ήταν άδικοι γιατί αν ήταν καθ' ολοκληρίαν άδικοι δεν θα μπορούσαν να κρατηθούν μακριά ο ένας από τον άλλο, αλλά είναι φανερό ότι απόμενε σ' αυτούς κάποια δικαιοσύνη, που τους έκανε να μην αδικούν τους συντρόφους τους, καθώς στρέφονταν εναντίον άλλων, και λόγω αυτής έπραξαν όσα έπραξαν. Επιδόθηκαν, μάλιστα, με ορμή στα αδικήματα, ενώ ήταν μόνο κατά το ήμισυ άδικοι, γιατί οι τελείως κακοί και οι τελείως άδικοι είναι και εντελώς ανήμποροι να πράξουν κάτι. Συνειδητοποιώ λοιπόν, πως έτσι είναι αυτά και όχι όπως τα όρισες εσύ στην αρχή. Πρέπει να εξετάσουμε, λοιπόν, αν οι δίκαιοι ζουν καλύτερα από τους άδικους και είναι πιο ευτυχισμένοι - αυτό θα το δούμε αργότερα. Φαίνονται λοιπόν, νομίζω, και τώρα, απ'όσα είπαμε. Όμως ας το εξετάσουμε καλύτερα. Γιατί δεν πρόκειται για ένα αμελητέο ζήτημα, αλλά για τον τρόπο που πρέπει να ζει κανείς.

Εξέτασέ το λοιπόν, είπε.

Το εξετάζω, είπα εγώ, μα τώρα πες μου, σου φαίνεται πως το άλογο έχει να εκτελέσει κάποιο έργο;

Βέβαια.

Άρα λοιπόν θεωρείς σαν έργο του αλόγου ή οποιουδήποτε άλλου ζώου, αυτό που μόνο μ' εκείνο το ζώο μπορεί να εκτελέσει κάποιος ή μόνο ό,τι μ' εκείνο μπορεί να εκτελέσει άριστα.

Δεν καταλαβαίνω, είπε.

Άκου αυτό, μπορείς να δεις με τίποτε άλλο εκτός από τα μάτια;

Όχι βέβαια.

Τότε; Μπορείς ν' ακούσεις με τίποτε άλλο εκτός από τα αυτιά;

Καθόλου.

Οπότε, δικαιολογημένα λέμε πως αυτές είναι οι λειτουργίες τους;

Βεβαιότατα.

Το κλήμα όμως του αμπελιού δεν μπορείς να το κόψεις και με το μαχαίρι και με σμίλη και με πολλά άλλα εργαλεία;

Πως δεν μπορώ;

Αλλά με κανένα όμως, νομίζω, δεν μπορείς να το κόψεις τόσο καλά, όσο με το κλαδευτήρι που είναι φτιαγμένο γι' αυτό τον σκοπό.

Αλήθεια.

Άρα λοιπόν δεν θα θεωρήσουμε αυτή για λειτουργία του;

Θα τη θεωρήσουμε βέβαια.

Τώρα λοιπόν, νομίζω πως θα καταλάβεις καλύτερα αυτό που σε ρώτησα προηγουμένως, αν το έργο κάθε πράγματος είναι αυτό το οποίο ή μόνο με τούτο εκτελεί κανείς ή εκτελεί καλύτερα απ' όσο με τ' άλλα.

Λοιπόν, είπε, καταλαβαίνω και νομίζω πως αυτό είναι το έργο του κάθε πράγματος.

Ας είναι, είπα εγώ. Δεν νομίζεις δηλαδή πως σε κάθε πράγμα που επιτελεί μια λειτουργία υπάρχει και αρετή; Ας επιστρέψουμε πάλι στα ίδια. Δεν είπαμε πως τα μάτια έχουν ένα έργο;

Έχουν.

Άρα λοιπόν δεν υπάρχει και αρετή των ματιών;

Υπάρχει.

Μα τότε και τα αυτιά δεν εκτελούν ένα έργο;

Ναι.

Έχουν και αρετή;

Έχουν.

Και αυτό συμβαίνει και με όλα τ'άλλα πράγματα ή όχι;

Συμβαίνει.

Πρόσεξε όμως θα μπορούσαν ποτέ τα μάτια να επιτελέσουν σωστά τη λειτουργία τους, αν δεν είχαν τη δική τους ξεχωριστή αρετή, αλλά αντί για αρετή είχαν κακία;

Μα πως θα μπορούσε; είπε γιατί ίσως να εννοείς την τυφλότητα, αντί την όραση.

Όποια κι αν είναι, είπα εγώ, η αρετή τους γιατί δεν σε ρωτώ ακόμα γι' αυτό, αλλά αν τα διάφορα πράγματα εκτελούν σωστά το έργο τους με τη δική τους αρετή ή αν με την κακία το εκτελούν κακά.

Αλήθεια είναι αυτό που λες, είπε.

Δηλαδή και τα αυτιά, αν χάσουν την αρετή τους, θα εκτελέσουν κακά τον προορισμό τους;

Βέβαια.

Κατατάσσουμε λοιπόν και όλα τ' άλλα σ' αυτή την αρχή;

Έτσι μου φαίνεται.

Εμπρός λοιπόν, μετά από αυτά εξέτασε και το εξής: Η ψυχή έχει κάποιο έργο, που με κανένα άλλο από τα πράγματα που υπάρχουν δεν μπορείς να εκτελέσεις, που αυτό είναι το να φροντίζει, να διοικεί και να σκέφτεται και να κάνει όλα αυτά, που ξέρουμε πως δεν μπορούμε να τα αποδώσουμε δίκαια σε τίποτε άλλο παρά στην ψυχή, και λέμε πως αυτά της ανήκουν;

Σε κανένα άλλο.

Και για τη ζωή πάλι; Δεν θα πούμε πως είναι έργο της ψυχής;

Βεβαιότατα, είπε.

Δηλαδή ισχυριζόμαστε πως και η ψυχή έχει μια αρετή;

Το ισχυριζόμαστε.

Άρα λοιπόν, Θρασύμαχε, αν χάσει η ψυχή τη δική της αρετή, θα εκτελέσει καλά το έργο της ή είναι αδύνατο;

Είναι αδύνατο.

Αναγκαστικά λοιπόν η κακή ψυχή κακά κυβερνά και κακά φροντίζει, ενώ η καλή όλα αυτά τα πράττει σωστά.

Αναγκαστικά.

Δεν συμφωνήσαμε, όμως, πως αρετή της ψυχής είναι η δικαιοσύνη, ενώ η αδικία κακία;

Βεβαίως και συμφωνήσαμε.

Άρα η δίκαιη ψυχή και ο δίκαιος άνθρωπος, θα ζήσουν σωστά, ενώ ο άδικος κακά;

Κατά τα λεγόμενά σου έτσι φαίνεται, είπε.

Όποιος, λοιπόν, ζει καλά δεν είναι καλότυχος και ευτυχισμένος, ενώ αυτός που δεν ζει καλά το αντίθετο;

Πως όχι;

Ο δίκαιος επομένως, είναι ευτυχισμένος, ενώ ο άδικος δυστυχισμένος.

Ας το δεχτούμε, είπε.

Δεν ωφελεί όμως το να είναι κανείς δυστυχισμένος, αλλά ευτυχισμένος.

Πως όχι;

Ποτέ λοιπόν, καλότυχε Θρασύμαχε, δεν είναι ωφελιμότερη η αδικία από τη δικαιοσύνη.


3 σχόλια:

"Δημήτριος ο Ταξιδευτής" είπε...

ξέρεις κάτι φιλέ γιατρέ,
κάνουμε όλοι μας ένα μεγάλο λάθος στην προσπάθεια μας να προσεγγίσουμε θέματα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας....
δεν ορίζουμε το πλαίσιο…!
παράδειγμα αυτά που γραφείς.

1ον ποιον να ωφελήσουμε ή να αδικήσουμε.
Τον Πολίτη, τον Μέτοικο, τον Δούλο, τον Στρατιώτη τον Άντρα , την Γυναίκα ή το παιδί…
2ον σε ποιο αρχαίο πολίτευμα (νόμους, δικαιώματα, υποχρεώσεις), θα στηριχτούμε στο Αριστοκρατικό, στο Ολιγαρχικό, στην Τυραννία ή στο Δημοκρατικό.
3ον κάτω από ποιον κώδικα ζωής και ηθικών αξιών, τον τότε ή τον τώρα;
4ον με ποιον κώδικα εργασίας και οικονομικών συνθηκών, τον τότε ή τον τώρα;

Και άλλα πολλά..
Οι αρχαίοι φιλόσοφοι ήξεραν πολύ καλά την δυαδικότητα των εννοιών…
Ιανός, Μαντείο Δελφών, το κατ' ελάχιστο διπρόσωπο των θέων (Άρτεμις, Ερμής, κλπ)

Δεν ξέρω πάντα με προβλημάτιζε η προσέγγιση συγχρόνων θεμάτων για των Νόμο , την Τάξη, την Ηθική, Το Κάλλος, την Δύναμη … στην βάση των αρχαίων διδαγμάτων…

Δημήτριος, ταξιδευτής, και κατά το «δοκούν αμπελοφιλόσοφος»…

spyros1000 είπε...

http://spyros1000.blogspot.com






ΠΡΟΩΘΗΣΤΕ ΤΟ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ...

Ιασιος είπε...

Ο προβληματισμός σου είναι δικαιολογημένος. Δείχνει άνθρωπο που δεν τρώει κουτόχορτο εύκολα. Έχεις την καχυποψία μέσα σου.
Και μην ξεχνάμε ότι η καχυποψία όταν δεν γίνεται αυτοσκοπός, μαζί με τη διάθεση και θέληση είναι τα εργαλεία στη διαδικασία της ανεύρεσης και κατανόησης.

Δεν σου κρύβω ότι ο ίδιος προβληματισμός καίει μέσα μου.

Ζούμε σε διαφορετικό χρονικό διάνυσμα στον ακίνητο συμπαντικό Χρόνο από τους αρχαίους προγόνους μας. Βάλε και την εκ των έξω, μέχρις στιγμής επιτυχημένη, προσπάθεια να μας αποκόψουν από την φυσική μας συνέχεια. Έτσι μας είναι δύσκολο να γνωρίζουμε αυτά που γνώριζαν και εφάρμοζαν οι παλιοί.

Είμαστε μπερδεμένοι. Για κάποιον που δεν εφησυχάζει τα διλήμματα πολλά. Οι παλινωδίες πολλές και συνεχείς. Τα ψέμματα πολλά και βαθιά ριζωμένα.

Από κάπου πρέπει να αρχίσουμε, και για μένα τι καλύτερο από τους αρχαίους μας. Δεν είναι εύκολο. Ποτέ δεν ήταν.

Ναι, ποιόν κώδικα να επιλέξουμε;

Κάποια στιγμή πίστευα ότι πρέπει να δουλέψω ατομικά και να "κατασκευάσω" ένα σύστημα αξιών και αφού το σμιλέψω και το κάνω να δουλεύει να προσπαθήσω να το βγάλω προς τα έξω.

Όπως καταλαβαίνεις αυτή η προσέγγιση δεν δούλεψε γιατί το εξωτερικό σύστημα δεν το ανέχεται. Η ατομική προσπάθεια έχει τα καλύτερα αποτελέσματα όταν το εξωτερικό περιβάλλον δεν έρχεται σε αντίθεση.

Έλα μου τώρα που το έξω που βιώνουμε δεν είναι, τουλάχιστον υποσυνείδητα αισθανόμενο, το καλύτερο.

Δεν ξέρω αν κάνω λάθος στην προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Είναι πιθανό. Πιστεύω όμως ότι η σφαιρικότητα της επιτρέπει την προσέγγιση της από πολλά σημεία του κύκλου της. Έχει τόσο πλούτο που "μία ζωή" δεν φτάνει.

Εξαρτάται από τον κάθε ένα μας τι ψάχνει και τι σκοπό έχει. Πιστεύω ότι μέσα μας έχουμε ένα μετρητή, έναν αισθητήρα που μας δείχνει πόσο ευτυχισμένοι είμαστε. Όσο οι ενδείξεις έχουν την τάση προς το θετικό πρόσημο τότε είμαστε σε σωστό δρόμο.

Πρέπει να τον ανακαλύψουμε αυτόν τον αισθητήρα και να τον πιστέψουμε, και να τον κάνουμε πιο δυνατό και ακριβή πιστεύοντας σε αυτόν.

Για μένα, ο καλύτερος τρόπος για να ενδυναμώσω αυτόν τον αισθητήρα είναι να σκέφτομαι Ελληνικά, να μιλάω Ελληνικά και να διαβάζω Ελληνικά. Και τι πιο όμορφο, πιο διδακτικό και πιο ψυχαγωγικό από τα των Αρχαίων μας κείμενα;

(Έχω ξαναπεί και γράψει τις απόψεις μου αυτές και έχω κατηγορηθεί για εθνικιστής, άκριτος και άκρατος σωβινιστής και παράλογα αρχεοκωλυμένος. Ας είναι.)

Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να μελετώ τους προγόνους μου και να συνδιαλέγομαι με ανθρώπους, καλή ώρα, που έχουν τουλάχιστον τη θέληση για ψάξιμο.

Μακρηγόρησα όπως πάντα, ζητώ την κατανόηση.

Φίλε μου ταξιδευτή μου μοιάζει ότι αμπελοφιλοσοφώ και γω κατα το δοκούν

Πάντα γεια πάντα χαρά


Φίλοι μου bloggers



Ενημέρωση



Blogs με ενδιαφέρον


Αγαπημένες μου αναρτήσεις

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 28/11/2008

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 14/11/2008

Lockheart, 29/8/2008

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 28/8/2008

Εχετλαίος, 26/8/2008

Πυρίσπορος, 23/8/2008

Πυρίσπορος, 08/8/2008

Πυρίσπορος, 07/8/2008

Πυρίσπορος, 05/8/2008

Edelweiss, 31/7/2008

Πυρίσπορος, 20/7/2008

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 20/7/2008

Πυρίσπορος, 27/6/2008

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 26/6/2008

ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΪΟΝ, 24/6/2008

Πυρίσπορος, 24/6/2008

Αγαπημένο μου τετραδιάκι, 28/5/2008